
ในระบบอุตสาหกรรม การวัดแรงดันเป็นข้อมูลสำคัญที่ใช้ทั้งสำหรับ ตรวจสอบกระบวนการผลิต ควบคุมเครื่องจักร และติดตามความปลอดภัยของระบบ แต่เมื่อพูดถึงการสอบเทียบ หลายคนอาจสงสัยว่า
Pressure Gauge กับ Pressure Transmitter ต้องสอบเทียบเหมือนกันหรือไม่?
แม้เครื่องมือทั้งสองชนิดจะเกี่ยวข้องกับการวัดแรงดันเหมือนกัน แต่ลักษณะการทำงานแตกต่างกันอย่างชัดเจน
- Pressure Gauge เน้นแสดงค่าความดันที่ตัวเครื่อง
- Pressure Transmitter รับค่าความดันแล้วแปลงเป็นสัญญาณเพื่อส่งต่อไปยังระบบควบคุม เช่น PLC, DCS หรือ SCADA
- ทั้งสองชนิดสามารถเข้าสู่กระบวนการ Pressure Calibration ได้ แต่จุดตรวจสอบและวิธีประเมินผลแตกต่างกัน
แนวทางด้านการสอบเทียบแรงดันครอบคลุมทั้ง Mechanical Pressure/Vacuum Gauge, Digital Gauge, Pressure Transmitter และเครื่องมือวัดแรงดันประเภทอื่น ๆ
Pressure Gauge คืออะไร?
Pressure Gauge คือเครื่องมือสำหรับวัดและแสดงค่าความดันของของเหลวหรือก๊าซในระบบ โดยผู้ปฏิบัติงานสามารถอ่านค่าจากหน้าปัดหรือจอแสดงผลได้โดยตรง
ตัวอย่างการใช้งาน เช่น
- ระบบปั๊ม
- ระบบลมอัด
- Boiler และ Steam
- ระบบน้ำ
- Hydraulic System
- เครื่องจักรในโรงงาน
- ถังแรงดัน
- ระบบ Process
จุดสำคัญของ Pressure Gauge คือ ค่าที่ผู้ใช้อ่านจากตัวเครื่องต้องสอดคล้องกับค่าความดันอ้างอิงที่ถูกต้อง
ดังนั้นการสอบเทียบจึงมักเป็นการสร้างแรงดันอ้างอิง แล้วเปรียบเทียบกับค่าที่ Gauge แสดง เพื่อประเมิน Error และความคลาดเคลื่อนของเครื่องมือ
Pressure Transmitter คืออะไร?
Pressure Transmitter เป็นเครื่องมือที่ตรวจจับแรงดันและแปลงผลการวัดเป็นสัญญาณไฟฟ้าเพื่อส่งไปยังระบบควบคุมหรือระบบ Monitoring
ตัวอย่าง Output ที่พบได้ เช่น
- 4–20 mA
- 0–20 mA
- Voltage
- Digital Signal
- HART หรือ Protocol อื่นตามรุ่น
จึงมักพบ Pressure Transmitter ในระบบที่ต้องการนำค่าความดันเข้าสู่ PLC, DCS หรือ SCADA เพื่อใช้ติดตามและควบคุมกระบวนการผลิต
แล้ว Pressure Gauge กับ Pressure Transmitter ต้องสอบเทียบหรือไม่?
ต้องสอบเทียบได้ทั้งคู่
แต่สิ่งที่แตกต่างกันคือ “สิ่งที่ต้องตรวจสอบระหว่าง Calibration”
| หัวข้อ | Pressure Gauge | Pressure Transmitter |
|---|---|---|
| หน้าที่หลัก | แสดงค่าความดัน | วัดและส่งสัญญาณ |
| การอ่านค่า | อ่านจากหน้าปัด/จอ | อ่านผ่าน Output/System |
| ตรวจสอบ Pressure Input | ✓ | ✓ |
| ตรวจสอบ Output Signal | ไม่ใช่จุดหลัก | ✓ |
| ตรวจสอบ 4–20 mA | ไม่ใช่ | ✓ หากเป็นรุ่นที่ใช้สัญญาณนี้ |
| ตรวจสอบ Zero/Span | ตามลักษณะเครื่องมือ | ✓ |
| ใช้ในระบบ PLC/SCADA | โดยทั่วไปไม่โดยตรง | ✓ |
| Calibration Certificate | สามารถมีได้ | สามารถมีได้ |
หน่วยงานด้านการสอบเทียบสามารถกำหนดวิธีการสำหรับทั้ง Pressure Gauge และ Pressure Transmitter ได้ โดยต้องพิจารณาชนิด ช่วงการวัด และความสามารถของระบบอ้างอิงที่ใช้สอบเทียบ
การสอบเทียบ Pressure Gauge ทำอย่างไร?
โดยหลักการจะนำ Gauge มาทดสอบด้วย แรงดันอ้างอิงที่ทราบค่าความถูกต้อง แล้วเปรียบเทียบกับค่าที่เครื่องมือแสดง
ตัวอย่างจุดทดสอบอาจกำหนดเป็น
- 0%
- 25%
- 50%
- 75%
- 100%
หรือกำหนดจำนวนจุดตามข้อกำหนดของโรงงานและวิธีการสอบเทียบ
สิ่งที่สามารถประเมินได้ เช่น
ค่ามาตรฐาน → ค่าที่ Gauge แสดง → Error → Pass/Fail ตามเกณฑ์ที่กำหนด
การทดสอบหลายจุดทั้งขาขึ้นและขาลงยังช่วยให้เห็นพฤติกรรม เช่น Hysteresis ซึ่งอาจไม่ปรากฏหากตรวจเพียงทิศทางเดียว
ทำไม Pressure Transmitter ถึงต้องตรวจสอบ Output ด้วย?
เพราะต่อให้ Sensor วัดแรงดันได้ถูกต้อง แต่ถ้า Output Signal ผิด ระบบควบคุมก็อาจได้รับข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง
ตัวอย่างเช่น
Pressure จริง = 5 bar
แต่ Transmitter ส่งสัญญาณที่สอดคล้องกับ 5.5 bar ไปยัง PLC
ผลที่เกิดขึ้นคือ
เครื่องมือวัดแรงดัน → ดูเหมือนทำงานได้ แต่ระบบควบคุมได้รับค่าผิด
นี่เป็นหนึ่งในเหตุผลที่การ Calibration ของ Transmitter ไม่ควรตรวจเฉพาะค่าที่ Sensor วัดได้ แต่ควรตรวจสอบเส้นทางของสัญญาณตามขอบเขตการสอบเทียบที่กำหนดด้วย
Pressure Gauge และ Pressure Transmitter ใช้ Reference เดียวกันได้ไหม?
สามารถใช้ระบบสร้างแรงดันอ้างอิงร่วมกันได้ในบางกรณี แต่ Reference Standard และอุปกรณ์ประกอบต้องเหมาะสมกับชนิดของเครื่องมือ ช่วงแรงดัน และระดับความแม่นยำที่ต้องการ
หลักสำคัญคือ Reference ต้องมีความสามารถด้านความถูกต้องและความไม่แน่นอนของการวัดที่เหมาะสมกับเครื่องมือที่นำมาสอบเทียบ
ดังนั้นโรงงานไม่ควรเลือก Reference จากคำว่า “วัดแรงดันได้เหมือนกัน” เพียงอย่างเดียว แต่ควรพิจารณา
- Pressure Range
- Accuracy
- Measurement Uncertainty
- หน่วยวัด
- วิธีการสอบเทียบ
- สภาพแวดล้อม
- ข้อกำหนดของกระบวนการ
ต้องสอบเทียบทุกกี่เดือน?
ไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับ Pressure Gauge และ Pressure Transmitter ทุกตัว
ช่วงเวลา Calibration ควรพิจารณาจาก
- ความสำคัญของจุดวัด
- Accuracy ที่กระบวนการต้องการ
- ประวัติผลการสอบเทียบ
- สภาพแวดล้อม
- อุณหภูมิ
- การสั่นสะเทือน
- จำนวนรอบการใช้งาน
- ความรุนแรงของ Process
- ข้อกำหนดของมาตรฐานหรือระบบคุณภาพ
- ผลกระทบหากเครื่องมืออ่านค่าผิด
Pressure Gauge กับ Pressure Transmitter แบบไหนสำคัญกว่ากัน?
ไม่สามารถตอบว่าเครื่องมือชนิดใด “สำคัญกว่า” ได้ เพราะหน้าที่แตกต่างกัน
Pressure Gauge เหมาะกับ
- การดูค่าหน้างาน
- การตรวจสอบด้วยสายตา
- การติดตั้งที่ต้องการ Local Indication
- การใช้เป็นเครื่องมืออ้างอิงเบื้องต้น
Pressure Transmitter เหมาะกับ
- ระบบ Automation
- PLC
- DCS
- SCADA
- Process Control
- การ Monitoring จากห้องควบคุม
ในหลายระบบ การติดตั้ง Gauge และ Transmitter ร่วมกัน ยังช่วยให้สามารถเปรียบเทียบค่าหน้างานกับค่าที่ส่งเข้าสู่ระบบได้ ซึ่งช่วยในการตรวจสอบปัญหา เช่น Scaling ผิด, Signal ผิด หรือความผิดปกติของระบบ
5 จุดที่ควรเช็กก่อนส่ง Pressure Instrument สอบเทียบ
ก่อนส่งเครื่องมือเข้าสู่กระบวนการ Calibration ควรเตรียมข้อมูลให้ครบ เพื่อให้เลือกวิธีและ Reference ได้เหมาะสม
1. ช่วงการวัด
เช่น 0–10 bar, 0–16 bar, 0–100 bar
2. Accuracy
ตรวจสอบ Accuracy ของเครื่องมือจาก Datasheet หรือ Nameplate
3. ชนิดของเครื่องมือ
ระบุให้ชัดว่าเป็น
Pressure Gauge / Digital Gauge / Pressure Transmitter / Pressure Transducer
4. Output Signal
กรณี Transmitter ควรทราบว่าเป็น
4–20 mA, 0–10 V หรือ Digital Output
5. เอกสารที่ต้องการ
เช่น Calibration Certificate, ผล As-found/As-left หรือเอกสารที่มี Traceability ตามข้อกำหนดขององค์กร
สรุป Pressure Gauge กับ Pressure Transmitter ต้องสอบเทียบเหมือนกันไหม?
ไม่เหมือนกันทั้งหมด แต่ทั้งสองชนิดสามารถและควรมีการสอบเทียบตามความเหมาะสมของการใช้งาน
Pressure Gauge จะเน้นตรวจสอบ ค่าความดันที่เครื่องมือแสดง
ส่วน Pressure Transmitter ต้องพิจารณาทั้ง
Pressure Input + Sensor + Output Signal + การแสดงผล/ระบบที่รับสัญญาณ
ดังนั้นหากโรงงานมีทั้ง Pressure Gauge และ Pressure Transmitter ไม่ควรใช้วิธีคิดว่า “สอบเทียบเหมือนกันทุกอย่าง” แต่ควรจัดทำแผน Calibration แยกตามชนิดเครื่องมือ ช่วงการวัด Accuracy และความสำคัญของจุดวัด
การสอบเทียบที่เหมาะสมช่วยให้โรงงานมีความมั่นใจว่าข้อมูลแรงดันที่นำไปใช้กับกระบวนการผลิตและระบบควบคุมมีความน่าเชื่อถือมากขึ้น
FAQ คำถามที่พบบ่อย
1. Pressure Gauge ต้องสอบเทียบไหม?
ต้อง โดยเฉพาะเครื่องมือที่ใช้ในกระบวนการสำคัญหรือมีข้อกำหนดด้านความถูกต้องของการวัด
2. Pressure Transmitter ต้อง Calibration หรือไม่?
ต้องเช่นกัน โดยควรตรวจสอบทั้งแรงดันอ้างอิงและ Output Signal ตามลักษณะของเครื่องมือ
3. Pressure Gauge กับ Pressure Transmitter สอบเทียบด้วยเครื่องเดียวกันได้ไหม?
อาจใช้แหล่งสร้างแรงดันหรือ Reference บางส่วนร่วมกันได้ แต่ขั้นตอนและอุปกรณ์สำหรับตรวจสอบ Output ของ Transmitter แตกต่างจาก Gauge
4. Pressure Transmitter 4–20 mA ต้องสอบเทียบอะไรบ้าง?
ควรตรวจสอบความสัมพันธ์ระหว่างแรงดัน Input กับ Output Signal เช่น 4, 12 และ 20 mA ตาม Range และ Configuration ของเครื่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / 095-369-5694 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th /https://pressuregaugethai.com // https://lin.ee/yuGLlkN
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument
