ในระบบท่อของโรงงาน “วาล์ว” เป็นอุปกรณ์สำคัญที่ใช้สำหรับเปิด-ปิด ควบคุม หรือจัดการการไหลของของเหลวและก๊าซ แต่สิ่งที่หลายคนมักสับสนคือ วาล์วแต่ละประเภทไม่ได้เหมาะกับทุกงานเหมือนกัน
บางงานต้องการเปิด-ปิดอย่างรวดเร็ว บางงานต้องการควบคุมอัตราการไหลอย่างละเอียด ขณะที่บางระบบต้องการวาล์วที่ติดตั้งง่าย น้ำหนักไม่มาก หรือเหมาะกับท่อขนาดใหญ่
บทความนี้จะพาไปรู้จัก 4 ประเภทที่พบได้บ่อยในงานอุตสาหกรรม ได้แก่ Ball Valve, Globe Valve, Gate Valve และ Butterfly Valve พร้อมเปรียบเทียบให้เห็นภาพว่าแต่ละแบบเหมาะกับงานใด
4 วาล์วหลักที่ควรรู้จัก
สำหรับบทความนี้เราจะเน้น 4 ประเภท ได้แก่
| ประเภท | ชื่อภาษาไทย | จุดเด่นหลัก |
|---|---|---|
| Ball Valve | บอลวาล์ว | เปิด-ปิดรวดเร็ว |
| Gate Valve | เกทวาล์ว / วาล์วประตูน้ำ | เหมาะกับงานเปิด-ปิด |
| Globe Valve | โกลบวาล์ว | เหมาะกับการควบคุมการไหล |
| Butterfly Valve | บัตเตอร์ฟลายวาล์ว / วาล์วปีกผีเสื้อ | กะทัดรัด น้ำหนักเบา เปิด-ปิดเร็ว |
แม้ทั้ง 4 ชนิดจะสามารถใช้จัดการการไหลได้ แต่โครงสร้างภายในและพฤติกรรมของการไหลแตกต่างกัน จึงทำให้เหมาะกับงานคนละลักษณะ
1. Ball Valve คืออะไร?
Ball Valve หรือ บอลวาล์ว เป็นวาล์วที่ใช้ลูกบอลซึ่งมีรูตรงกลางเป็นส่วนเปิด-ปิดทางไหล
เมื่อหมุนก้านวาล์วประมาณ 90 องศา ลูกบอลจะหมุนจากตำแหน่งเปิดไปยังตำแหน่งปิด ทำให้สามารถควบคุมการเปิด-ปิดได้อย่างรวดเร็ว
จุดเด่นของ Ball Valve
- เปิด-ปิดได้รวดเร็ว
- ใช้งานง่าย
- สามารถให้ทางไหลค่อนข้างตรงในรุ่น Full Bore
- เหมาะกับงานเปิด-ปิดระบบ
- มีหลายวัสดุและหลายขนาดให้เลือก
เหมาะกับงานอะไร?
Ball Valve มักเหมาะกับระบบที่ต้องการ เปิด-ปิดการไหล มากกว่าการนำไปหรี่การไหลอย่างต่อเนื่อง
ตัวอย่างเช่น
- ระบบน้ำ
- ระบบลม
- ระบบก๊าซ
- ระบบท่อทั่วไป
- เครื่องจักรอุตสาหกรรม
2. Gate Valve คืออะไร?
Gate Valve หรือ เกทวาล์ว เป็นวาล์วที่ใช้แผ่น Gate เคลื่อนที่ขึ้นและลงเพื่อเปิดหรือปิดทางไหล
เมื่อเปิดเต็มที่ แผ่นวาล์วจะเคลื่อนออกจากทางไหล ทำให้เหมาะกับงานที่ต้องการให้ของไหลผ่านระบบเมื่อเปิดวาล์วเต็มที่
จุดเด่นของ Gate Valve
- เหมาะกับงานเปิด-ปิด
- เมื่อเปิดเต็มที่ ทางไหลมีความต้านทานค่อนข้างต่ำในหลายการออกแบบ
- เหมาะกับระบบท่อที่ต้องการแยกส่วนของระบบ
ข้อควรระวัง
Gate Valve โดยทั่วไป ไม่เหมาะสำหรับใช้เป็นวาล์วหรี่การไหลอย่างต่อเนื่อง เพราะการใช้งานในลักษณะดังกล่าวอาจทำให้ชิ้นส่วนภายในสึกหรอและไม่ใช่ลักษณะงานหลักของวาล์วชนิดนี้
3. Globe Valve คืออะไร?
Globe Valve หรือ โกลบวาล์ว มีโครงสร้างภายในที่ออกแบบให้ของไหลเปลี่ยนทิศทางภายในตัววาล์ว และใช้ Disc เคลื่อนเข้าหาที่นั่งวาล์วเพื่อควบคุมการไหล
จุดเด่นของวาล์วประเภทนี้คือ สามารถใช้ควบคุมหรือปรับอัตราการไหลได้ละเอียดกว่า วาล์วที่ออกแบบมาเพื่อเปิด-ปิดเป็นหลัก
จุดเด่นของ Globe Valve
- เหมาะกับงานควบคุมการไหล
- สามารถปรับอัตราการไหลได้
- เหมาะกับระบบที่ต้องการควบคุม Flow
- มีรูปแบบสำหรับงานอุตสาหกรรมหลายประเภท
ข้อควรพิจารณา
เนื่องจากโครงสร้างภายในทำให้ของไหลเปลี่ยนทิศทาง จึงอาจมี Pressure Drop สูงกว่า วาล์วที่มีทางไหลตรง เช่น Ball Valve หรือ Gate Valve ในบางการออกแบบ
4. Butterfly Valve คืออะไร?
Butterfly Valve หรือ บัตเตอร์ฟลายวาล์ว / วาล์วปีกผีเสื้อ ใช้แผ่น Disc ที่หมุนรอบแกนเพื่อเปิดหรือปิดทางไหล
เป็นวาล์วที่ได้รับความนิยมในระบบท่อ เนื่องจากมีโครงสร้างค่อนข้างกะทัดรัดและสามารถทำงานแบบ Quarter-turn ได้
จุดเด่นของ Butterfly Valve
- ตัววาล์วค่อนข้างกะทัดรัด
- น้ำหนักไม่มากเมื่อเทียบกับวาล์วบางประเภท
- เปิด-ปิดได้รวดเร็ว
- เหมาะกับท่อขนาดใหญ่ในหลายลักษณะงาน
- มีทั้งแบบ Lever, Gear และ Actuated
เหมาะกับงานอะไร?
พบได้ในระบบ เช่น
- ระบบน้ำ
- ระบบ HVAC
- ระบบอุตสาหกรรม
- ระบบท่อขนาดใหญ่
- ระบบที่มีข้อจำกัดด้านพื้นที่ติดตั้ง
ปัจจุบันมี Butterfly Valve หลายรูปแบบ เช่น Wafer Type และ Lug Type รวมถึงรุ่นที่ใช้ Lever หรือ Gear Operator
Butterfly Valve ในภาพเหมาะกับอะไร?
จากภาพประกอบเป็น Butterfly Valve แบบ Lever Handle ตัววาล์วมีโครงสร้างกะทัดรัดและใช้การหมุนก้านเพื่อควบคุมตำแหน่งของ Disc
ลักษณะนี้เหมาะสำหรับงานที่ต้องการ เปิด-ปิดการไหลอย่างรวดเร็ว และมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ติดตั้ง ทั้งนี้การนำไปใช้จริงต้องตรวจสอบ วัสดุ รุ่น Pressure Rating ขนาด และชนิด Seat ของสินค้ารุ่นนั้นก่อนเสมอ
FAQ คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวาล์วอุตสาหกรรม
1. วาล์วอุตสาหกรรมมีกี่ประเภท?
มีหลายประเภท เช่น Ball Valve, Gate Valve, Globe Valve, Butterfly Valve, Check Valve, Plug Valve และ Knife Gate Valve โดยแต่ละประเภทมีหน้าที่และลักษณะการใช้งานแตกต่างกัน
2. Ball Valve กับ Gate Valve ต่างกันอย่างไร?
Ball Valve ใช้ลูกบอลหมุนประมาณ 90° จึงเปิด-ปิดได้รวดเร็ว ส่วน Gate Valve ใช้แผ่น Gate เคลื่อนขึ้น-ลงและโดยทั่วไปเหมาะกับงาน Isolation มากกว่า
3. Gate Valve ใช้ควบคุม Flow ได้หรือไม่?
โดยทั่วไป Gate Valve เหมาะกับการเปิดหรือปิดระบบมากกว่าการใช้หรี่การไหลอย่างต่อเนื่อง
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / 095-369-5694 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th /https://pressuregaugethai.com // https://lin.ee/yuGLlkN
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument