เพราะการเลือกวาล์วให้เหมาะกับระบบ ไม่ได้พิจารณาเพียง ขนาดท่อ (Pipe Size) แต่ต้องดูข้อมูลของระบบหลายด้าน เช่น ชนิดของของไหล, Pressure, Temperature, Material, Connection, Pressure Rating, ลักษณะการเปิด–ปิด และวิธีการติดตั้ง

หากเลือกเพียงจากขนาดท่อ อาจเกิดปัญหา เช่น วาล์วรับแรงดันไม่เหมาะสม วัสดุไม่ทนต่อของไหล รั่วซึม อายุการใช้งานสั้น หรือไม่สามารถทำงานตามวัตถุประสงค์ของระบบได้

ดังนั้นก่อนสั่งซื้อ Valve ควรเตรียมข้อมูลให้ครบอย่างน้อย 8 ข้อสำคัญ ดังต่อไปนี้

8 ข้อมูลสำคัญที่ต้องรู้ก่อนเลือก Valve

1. ขนาดท่อและขนาดวาล์ว (Valve Size)

ขนาดท่อเป็นข้อมูลสำคัญอันดับแรก แต่ ไม่ใช่ข้อมูลเดียวที่ใช้เลือกวาล์ว

ตัวอย่างขนาดที่พบได้บ่อย เช่น

DN15 / 1/2″
DN20 / 3/4″
DN25 / 1″
DN40 / 1 1/2″
DN50 / 2″
DN80 / 3″
DN100 / 4″
DN150 / 6″

อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบว่าเป็น Nominal Pipe Size (NPS/DN) หรือขนาดจริงของท่อ และต้องดูมาตรฐานของระบบประกอบด้วย

นอกจากนี้ Valve แต่ละประเภทอาจมี Face-to-Face Dimension, Connection และมาตรฐานหน้าแปลน แตกต่างกัน แม้จะมี Nominal Size เท่ากัน

ดังนั้น DN50 ไม่ได้หมายความว่าวาล์วทุกชนิดจะสามารถนำมาแทนกันได้ทันที

2. ชนิดของของไหล (Media)

ก่อนเลือก Valve ต้องรู้ก่อนว่า วาล์วจะใช้กับอะไร

ตัวอย่างเช่น

น้ำ
ลม
ไอน้ำ
น้ำมัน
ก๊าซ
สารเคมี
น้ำเสีย
ของเหลวที่มีตะกอน
ก๊าซที่มีคุณสมบัติเฉพาะ

เพราะ Media มีผลโดยตรงต่อการเลือก

Body Material + Seat + Seal + Trim

ตัวอย่างเช่น วาล์วที่เหมาะกับระบบน้ำทั่วไป อาจไม่ได้เหมาะกับสารเคมีบางชนิด

3. Pressure: ระบบใช้แรงดันเท่าไร?

อีกหนึ่งข้อมูลที่สำคัญมากคือ Operating Pressure และ Maximum Pressure

ไม่ควรแจ้งเพียงว่า

“ใช้กับน้ำ”

แต่ควรระบุด้วย เช่น

Operating Pressure = 5 bar

Maximum Pressure = 8 bar

เพราะ Valve แต่ละรุ่นมี Pressure Rating ที่แตกต่างกัน

ตัวอย่างคำที่อาจพบใน Specification ได้แก่

PN10
PN16
PN25
Class 150
Class 300

Pressure Rating ไม่ควรเลือกจากแรงดันใช้งานปกติเพียงอย่างเดียว ต้องพิจารณา Maximum Pressure และเงื่อนไขของระบบร่วมด้วย

4. Temperature: อุณหภูมิใช้งานเท่าไร?

หลายคนเลือก Valve จาก Pressure และ Size แต่ลืมดู Temperature

อุณหภูมิของ Media มีผลต่อวัสดุของ

Body
Seat
Seal
Gasket
Packing

เช่น ระบบที่มีอุณหภูมิสูง อาจต้องใช้วัสดุ Seat และ Seal ที่สามารถรองรับอุณหภูมินั้นได้

5. วัสดุของ Valve (Valve Material)

คำว่า “Valve Stainless” หรือ “วาล์วสแตนเลส” อาจยังไม่ละเอียดเพียงพอ

เพราะ Stainless Steel มีหลายเกรด เช่น

SS304
SS316
SUS304
SUS316

และใน Specification อาจพบ Material Designation อื่น เช่น

CF8
CF8M
WCB
A105

แต่ละ Material มีคุณสมบัติและการใช้งานแตกต่างกัน

ดังนั้นก่อนสั่งซื้อควรระบุให้ชัดเจนว่า ต้องการ Body Material อะไร และชิ้นส่วนที่สัมผัส Media ใช้วัสดุอะไร

โดยเฉพาะงานสารเคมี ต้องพิจารณา Chemical Compatibility ไม่ใช่ดูเพียงคำว่า Stainless Steel

6. Valve Type: ต้องการวาล์วประเภทไหน?

นี่เป็นอีกจุดที่สำคัญมาก

เพราะแม้จะเป็นวาล์วขนาดเดียวกัน แต่ หน้าที่ของ Valve แต่ละชนิดไม่เหมือนกัน

Ball Valve

ใช้สำหรับงาน เปิด–ปิด (On/Off) ได้อย่างรวดเร็ว และมีโครงสร้างที่เหมาะกับงานหลายประเภท

Butterfly Valve

มีน้ำหนักและขนาดตัววาล์วที่เหมาะกับระบบท่อขนาดใหญ่หลายประเภท จึงพบได้บ่อยในงาน Water System และ Industrial Piping

Gate Valve

เหมาะกับงานที่ต้องการเปิดหรือปิดทางไหล และโดยทั่วไปไม่ใช่ตัวเลือกหลักสำหรับการควบคุมอัตราการไหลแบบละเอียด

Globe Valve

มีลักษณะการทำงานที่เหมาะกับงานควบคุมการไหลมากกว่า Gate Valve ในหลาย applications

Check Valve

ทำหน้าที่ป้องกันการไหลย้อนกลับของของไหล

Needle Valve

เหมาะกับงานที่ต้องการควบคุมการไหลในปริมาณน้อยหรือปรับละเอียด เช่น Instrumentation บางประเภท

ดังนั้นก่อนสั่งซื้อควรถามตัวเองก่อนว่า

Valve ตัวนี้มีหน้าที่ “เปิด–ปิด”, “ควบคุมการไหล” หรือ “ป้องกันการไหลย้อนกลับ”?

7. Connection และมาตรฐานการต่อท่อ

Valve ที่ขนาดเท่ากันอาจไม่สามารถติดตั้งแทนกันได้ หาก Connection ไม่ตรงกับระบบ

ตัวอย่าง Connection ที่พบได้ เช่น

Threaded

เช่น

ต้องตรวจสอบชนิดเกลียวให้ตรงกัน เพราะเกลียวต่างมาตรฐานอาจไม่สามารถต่อเข้าด้วยกันได้อย่างถูกต้อง

Flanged

ต้องตรวจสอบมาตรฐาน เช่น

JIS
ANSI / ASME
DIN

รวมถึง

Flange Rating
Bolt Pattern
Face-to-Face
Flange Size

Wafer / Lug

พบได้บ่อยใน Butterfly Valve บางประเภท และต้องตรวจสอบความเข้ากันได้กับหน้าแปลนของระบบ

อย่าดูเพียง DN หรือ Inch อย่างเดียว

8. วิธีการควบคุม Valve

ต้องรู้ว่า Valve จะเปิด–ปิดด้วยวิธีใด

Manual

ใช้ Handwheel หรือ Lever

เหมาะกับระบบที่ผู้ปฏิบัติงานสามารถเข้าถึงวาล์วได้

Pneumatic Actuator

ใช้ลมในการขับวาล์ว

เหมาะกับระบบที่ต้องการ Automation หรือมีระบบลม Instrument Air

Electric Actuator

ใช้มอเตอร์ไฟฟ้าในการควบคุม

เหมาะกับระบบที่ต้องการควบคุมด้วยไฟฟ้าหรือระบบ Automation ตาม Specification

นอกจากนี้ยังต้องพิจารณา

Fail Open
Fail Close
Torque
Air Supply
Voltage
Control Signal
Solenoid Valve
Positioner

หากเป็นระบบควบคุมอัตโนมัติ

ตาราง 8 ข้อมูลที่ควรเตรียมก่อนสั่ง Valve

ข้อมูล	ตัวอย่าง
1. Valve Size	DN50 / 2″
2. Media	Water / Air / Steam / Chemical
3. Operating Pressure	5 bar
4. Maximum Pressure	8 bar
5. Temperature	80°C
6. Material	SS304 / SS316 / WCB
7. Valve Type	Ball / Butterfly / Gate / Globe
8. Connection & Actuation	Flanged / Threaded / Pneumatic

หากเป็นงานเฉพาะทาง อาจต้องมีข้อมูลเพิ่มเติม เช่น Flow Rate, Cv/Kv, Pressure Drop, Corrosion, Specific Gravity, Viscosity และมาตรฐานของระบบ

ตัวอย่าง: ลูกค้าบอก “เอาบอลวาล์ว 2 นิ้ว”

ข้อมูลนี้เพียงอย่างเดียว ยังไม่เพียงพอสำหรับการเลือกสินค้า

เพราะคำว่า

“Ball Valve 2 นิ้ว”

ยังไม่บอกว่า

ใช้กับอะไร?
Pressure เท่าไร?
Temperature เท่าไร?
Body เป็นอะไร?
Seat เป็นอะไร?
Connection แบบไหน?
Thread เป็น BSP หรือ NPT?
ต้องการ Full Port หรือ Reduced Port?
ใช้ Manual หรือ Actuated?
ต้องการกี่ชิ้น?

ดังนั้นหากเป็นการสอบถามราคา ควรเก็บข้อมูลเพิ่มก่อนส่ง Specification ให้ Supplier

Full Port กับ Reduced Port ต่างกันอย่างไร?

สำหรับ Ball Valve อีกข้อมูลที่ควรตรวจสอบคือ Port

Full Port

ช่องทางไหลภายในมีขนาดใกล้เคียงกับขนาดท่อมากกว่า จึงช่วยลดข้อจำกัดด้าน Flow Passage ในบางระบบ

Reduced Port

ทางผ่านภายในมีขนาดเล็กกว่า Nominal Pipe Size

ข้อดีคือ Valve บางรุ่นสามารถมีขนาดตัวที่กะทัดรัดหรือมีต้นทุนที่เหมาะสมกว่า แต่ต้องพิจารณา Flow Requirement ของระบบ

ดังนั้นหากลูกค้าระบุเพียง

Ball Valve 2″

ควรถามต่อว่า Full Port หรือ Reduced Port? หากข้อกำหนดของระบบต้องการระบุเรื่องนี้

FAQ คำถามที่พบบ่อยเรื่องการเลือก Valve

Q1: เลือก Valve จากขนาดท่ออย่างเดียวได้ไหม?

ไม่ได้ เพราะขนาดท่อเป็นเพียงข้อมูลหนึ่งในการเลือก ยังต้องพิจารณา Media, Pressure, Temperature, Material, Connection และประเภทของ Valve

Q2: ท่อ 2 นิ้ว ต้องใช้ Valve 2 นิ้วเสมอหรือไม่?

ไม่เสมอไป ต้องตรวจสอบ Design และ Specification ของระบบ รวมถึง Flow Requirement และ Connection ก่อนเลือกขนาดที่เหมาะสม

Q3: Ball Valve, Gate Valve และ Butterfly Valve ต่างกันอย่างไร?

แต่ละชนิดมีโครงสร้างและหน้าที่แตกต่างกัน เช่น Ball Valve เหมาะกับงานเปิด–ปิดหลายประเภท, Gate Valve ใช้สำหรับ Isolation และ Butterfly Valve พบได้บ่อยในระบบท่อขนาดใหญ่ ทั้งนี้ต้องเลือกตาม Application จริง

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / 095-369-5694 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th /https://pressuregaugethai.com // https://lin.ee/yuGLlkN

ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด

Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument

Post Views: 22