Flowmeter หรือ “เครื่องวัดอัตราการไหล” เป็นอุปกรณ์สำคัญในระบบอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นโรงงานน้ำดื่ม, ระบบ RO/DI, งานน้ำมัน, งานเคมี, ระบบท่อไอน้ำ, ระบบลม, ไปจนถึงไลน์การผลิตต่าง ๆ ทุกระบบต้องการการวัดอัตราการไหลที่แม่นยำ เพื่อควบคุมการผลิตให้มีประสิทธิภาพ ลดปัญหาสินค้าเสียหาย และช่วยให้การบำรุงรักษาง่ายขึ้น
Flowmeter มีหลากหลายแบบมาก แต่ละชนิดถูกออกแบบให้เหมาะกับลักษณะของไหลต่างกัน เช่น น้ำสะอาด น้ำเสีย สารเคมีเข้มข้น ก๊าซ ไอน้ำ น้ำมัน หรือแม้แต่ผงแห้งในอุตสาหกรรมอาหาร
บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจ:
- Flowmeter มีกี่ประเภท?
- แต่ละแบบทำงานอย่างไร?
- ข้อดี–ข้อเสียของ Flowmeter แต่ละชนิด
- ควรเลือกแบบไหนให้เหมาะกับงานอุตสาหกรรมของคุณ?
- ราคาประมาณ และข้อควรระวังในการเลือกซื้อ
1. Flowmeter คืออะไร?
Flowmeter คืออุปกรณ์สำหรับวัดปริมาณการไหลของของไหล ทั้งของเหลวและก๊าซ โดยสามารถวัดได้หลายรูปแบบ เช่น:
- วัดอัตราการไหลแบบปริมาตร (Volumetric Flow)
- วัดอัตราการไหลแบบมวล (Mass Flow)
- วัดอัตราการไหลแบบความเร็ว (Velocity)
- วัดอัตราการไหลแบบพื้นที่ตัวแปร (Variable Area)
การเลือก Flowmeter ไม่ใช่แค่ดูราคา แต่ต้องดูลักษณะของไหล ความสะอาด ความหนืด ความดัน อุณหภูมิ รวมถึงความแม่นยำที่ต้องการในงานนั้น ๆ
2. ประเภทหลักของ Flowmeter ที่ใช้ในอุตสาหกรรม
ต่อไปนี้คือ Flowmeter ที่นิยมใช้ที่สุด 10 ประเภท พร้อมการทำงานอย่างละเอียด
2.1 Variable Area Flowmeter (Rotameter – โรตามิเตอร์)
เป็น Flowmeter แบบลูกลอยในหลอดท่อใส เช่น Glass และ Acrylic ที่พบได้บ่อยที่สุด
หลักการทำงาน
เมื่อของไหลผ่านท่อ ลูกลอยจะลอยขึ้นตามแรงดัน ทำให้สามารถอ่านค่า Flow ได้จากสเกลที่สลักอยู่ด้านข้าง
ข้อดี
- ราคาถูก
- อ่านค่าได้ง่าย
- ไม่ต้องใช้ไฟฟ้า
- เหมาะกับน้ำ RO, DI, เคมีบางชนิด, อากาศ
ข้อเสีย
- ความแม่นยำปานกลาง
- ห้ามใช้กับอุณหภูมิสูงหรือแรงดันสูง
- วัดของไหลที่มีสีหรือของแข็งปนมากไม่ได้
เหมาะกับงาน
- ระบบ RO / DI
- ระบบบำบัดน้ำ
- ระบบลม
- ถังกรอง–ถังคาร์บอน–เรซิ่น
2.2 Electromagnetic Flowmeter (Mag Flowmeter – เมกโฟลว์)
เป็นประเภทที่นิยมมากในงานน้ำและงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
หลักการทำงาน
ใช้สนามแม่เหล็กวัดการเคลื่อนที่ของของไหลโดยไม่ต้องมีชิ้นส่วนสัมผัสของไหล ทำให้เหมาะกับของไหลที่มีการนำไฟฟ้า
ข้อดี
- แม่นยำสูง
- ไม่มีส่วนเคลื่อนไหว → ไม่สึกหรอ
- ใช้ได้กับท่อขนาดใหญ่
- วัดน้ำเสียหรือสารเคมีได้ดี
ข้อเสีย
- ใช้ได้เฉพาะของไหลที่นำไฟฟ้า
- ราคาแพงกว่า Rotameter
เหมาะกับงาน
- ระบบน้ำประปา
- น้ำเสีย
- โรงงานเคมี
- อุตสาหกรรมอาหาร
2.3 Ultrasonic Flowmeter
วัดอัตราการไหลด้วยคลื่นเสียง ทำได้ทั้งแบบ Clamp-on และ Inline
ข้อดี
- ติดตั้งง่าย ไม่ต้องตัดท่อ (แบบ Clamp-on)
- ไม่สัมผัสของไหล → สะอาด
- ใช้กับท่อใหญ่ได้ดีมาก
ข้อเสีย
- ราคาแพง
- อาจคลาดเคลื่อนถ้าท่อเก่า หรือมีสนิม
เหมาะกับงาน
- วัดปริมาณน้ำประปา
- งาน Energy Saving
- ตรวจสอบระบบท่อในโรงงาน
2.4 Turbine Flowmeter
มีใบพัดด้านในหมุนตามความเร็วของของไหล
ข้อดี
- วัดความเร็วได้แม่นยำ
- เหมาะกับของไหลสะอาด
ข้อเสีย
- มีชิ้นส่วนเคลื่อนไหว → สึกหรอเร็ว
- ไม่เหมาะกับน้ำเสียหรือของไหลมีตะกอน
2.5 Vortex Flowmeter
ใช้หลักการหมุนวนของของไหลเกิดเป็นความถี่เพื่อนำมาคำนวณการไหล
ข้อดี
- ใช้งานได้ทั้งน้ำ ไอน้ำ และก๊าซ
- ทนความร้อนสูง
ข้อเสีย
- ไม่เหมาะกับท่อเล็ก
- ถ้าเป็นน้ำที่มีฟองเยอะจะเพี้ยนได้
2.6 Positive Displacement Flowmeter
ใช้วัดปริมาตรที่ของไหลผลักชิ้นส่วนภายใน เหมาะสำหรับของไหลที่มีความหนืดสูง เช่น น้ำมัน
ข้อดี
- แม่นยำมาก
- ดีสำหรับน้ำมัน เครื่องดื่มเข้มข้น สารเคมีเหนียว
ข้อเสีย
- ราคาสูง
- ทำความสะอาดยาก
2.7 Thermal Mass Flowmeter
ใช้วัดก๊าซโดยวัดการเปลี่ยนแปลงความร้อนของเซนเซอร์
เหมาะกับ:
- ไนโตรเจน
- อากาศ
- ออกซิเจน
- ก๊าซเฉื่อยต่าง ๆ
2.8 Differential Pressure Flowmeter
ใช้ Orifice Plate, Venturi Tube ในการวัดแรงดันตกคร่อม
เหมาะสำหรับ:
- ไอน้ำ
- น้ำร้อน
- ระบบที่ต้องการความแม่นยำสูง
3. ตารางเปรียบเทียบ Flowmeter ยอดนิยม
| ประเภท | ราคา | แม่นยำ | ใช้กับน้ำ | ใช้กับก๊าซ | ใช้กับไอน้ำ |
|---|---|---|---|---|---|
| Rotameter | ต่ำ | ปานกลาง | ✔ | ✔ | ✘ |
| Magmeter | ปานกลาง | สูง | ✔ | ✘ | ✘ |
| Ultrasonic | สูง | สูง | ✔ | ✔ | ✘ |
| Turbine | ปานกลาง | สูง | ✔ | ✔ | ✘ |
| Vortex | สูง | สูง | ✔ | ✔ | ✔ |
4. วิธีเลือก Flowmeter ให้เหมาะกับงาน
หลักการเลือกมี 7 ข้อสำคัญ:
1) ประเภทของไหล
- ถ้าน้ำสะอาด → Rotameter / Magmeter
- น้ำเสีย → Magmeter
- ไอน้ำ → Vortex
- ก๊าซ → Thermal Mass
2) อุณหภูมิ
ถ้าเกิน 100°C ต้องระวัง → แนะนำ Vortex, DP Flowmeter
3) ความสะอาดของไหล
- มีตะกอน → ห้ามใช้ Turbine
- มีฟอง → Ultrasonic ไม่เหมาะ
4) ขนาดท่อ
- ท่อเล็ก → Rotameter
- ท่อใหญ่ → Clamp-on Ultrasonic
5) ความแม่นยำที่ต้องการ
งานควบคุมคุณภาพต้องใช้แบบแม่นยำสูง เช่น Magmeter, Vortex
6) งบประมาณ
Rotameter → ประหยัดที่สุด
Ultrasonic → ราคาสูงสุด
7) ต้องการส่งสัญญาณหรือไม่
- ถ้าต้องส่งสัญญาณ 4-20mA → เลือก Magmeter / Vortex / Ultrasonic
- Rotameter ก็มีแบบติด Output แต่ราคาสูงขึ้น
5. Flowmeter ยอดนิยมที่ใช้ในงาน RO / DI
- Rotameter Acrylic
- Rotameter Glass
- PVC Flowmeter
- SS316 Flowmeter
ทุกแบบต้องทนสารเคมีอ่อนและน้ำบริสุทธิ์ ไม่ปนเปื้อน
6. สรุปเลือก Flowmeter แบบง่ายที่สุด
| งาน | Flowmeter ที่แนะนำ |
|---|---|
| ระบบ RO / DI | Rotameter |
| ระบบประปา | Magmeter |
| โรงงานอาหาร | Magmeter / PD Meter |
| ระบบลม | Rotameter / Mass Flow |
| ไอน้ำ | Vortex |
| ก๊าซ | Thermal Mass |
| ท่อใหญ่ | Ultrasonic Clamp-on |
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument