Butterfly Valve คืออะไร และเหตุผลที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรม
Butterfly Valve หรือ “วาล์วใบพัด” เป็นวาล์วประเภทหนึ่งที่ใช้แผ่นดิสก์ทรงกลมในการควบคุมการเปิด–ปิดของของเหลวหรือก๊าซในระบบท่อ จุดเด่นของวาล์วชนิดนี้คือมีน้ำหนักเบา โครงสร้างเรียบง่าย ราคาประหยัด ติดตั้งง่าย และสามารถเปิด–ปิดได้รวดเร็ว ทำให้เป็นหนึ่งในวาล์วที่ได้รับความนิยมมากที่สุดทั้งในระบบน้ำ ระบบลม ระบบ HVAC ระบบดับเพลิง รวมถึงโรงงานอุตสาหกรรมแทบทุกประเภท
ในระบบท่อขนาดใหญ่ Butterfly Valve ถือว่าเป็นทางเลือกที่คุ้มค่ากว่า Gate Valve หรือ Globe Valve ทั้งด้านราคาและต้นทุนการติดตั้ง เพราะใช้หน้าแปลนที่บางกว่าและขนาดตัววาล์วเล็กกว่า ทำให้ประหยัดพื้นที่และลดน้ำหนักของระบบลงได้อย่างมาก
ประเภทของ Butterfly Valve และคุณสมบัติแต่ละแบบ
Butterfly Valve มีหลากหลายประเภท โดยถูกออกแบบมาให้เหมาะกับสภาวะการใช้งานแตกต่างกัน เช่น ความดัน อุณหภูมิ สารเคมี การควบคุมแรงดัน หรือการขจัดการรั่วซึม ในบทความนี้เราจะแยกเป็นประเภทหลัก ๆ ที่ใช้งานในอุตสาหกรรมจริง
1) Wafer Type Butterfly Valve (แบบสวมรัด)
✔ ลักษณะเด่น
- โครงสร้างบาง
- ติดตั้งง่ายคั่นกลางระหว่างหน้าแปลน
- ราคาไม่แพง
- น้ำหนักเบา
- ไม่ต้องใช้สลักเกลียวหลายจุด
- นิยมใช้ในระบบท่อทั่วไป
✔ การใช้งาน
- ระบบน้ำประปา
- ระบบบำบัดน้ำเสีย
- ระบบ HVAC
- ระบบดับเพลิง (Fire Pump)
Wafer Type คือรุ่นที่เห็นได้บ่อยที่สุดในโรงงาน เนื่องจากมีราคาย่อมเยาและติดตั้งรวดเร็ว ปิดผนึกด้วยยาง (EPDM / NBR) ทำให้เหมาะกับงานความดันไม่สูงมาก
2) Lug Type Butterfly Valve (แบบมีหูล๊อค)
✔ จุดเด่น
- สามารถติดตั้งแบบปลดปลายท่อด้านใดด้านหนึ่งได้ (Dead End Service)
- เหมาะกับงานที่ต้องการซ่อมบำรุงง่าย
- โครงสร้างแข็งแรงกว่า Wafer
✔ การใช้งาน
- ระบบในโรงงานที่ต้องการความปลอดภัยสูง
- ระบบลมแรงดันสูง
- ระบบที่มีการถอดซ่อมบ่อย
ลักษณะของ Lug Type คือมีหูเกลียวในตัว ทำให้สามารถขันสลักได้ทั้งสองด้าน ช่วยประหยัดเวลาในการซ่อมระบบท่อ
3) Double Flange Butterfly Valve (หน้าแปลนคู่)
✔ จุดเด่น
- ความแข็งแรงสูง
- เหมาะกับท่อขนาดใหญ่
- ทนแรงดันมากกว่า Wafer และ Lug
- มีการยึดที่แน่น หนา และปลอดภัยกว่า
✔ การใช้งาน
- ระบบน้ำดิบ
- โรงไฟฟ้า
- ระบบท่ออุตสาหกรรมในโรงงานผลิต
- โรงงานน้ำประปา
Double Flange Valve เป็นตัวที่มักใช้กับ DN200 ขึ้นไป เพราะต้องการความเสถียรในระบบที่มีแรงดันสูงและท่อใหญ่ น้ำหนักค่อนข้างมากแต่ความปลอดภัยสูง
4) High Performance Butterfly Valve (HPBV)
เหมาะสำหรับงานที่ต้องการควบคุมแรงดันสูง อุณหภูมิสูง หรือสารเคมีรุนแรง วัสดุเพลตอาจใช้ Stainless / Alloy หรือ Teflon Seat เพื่อทนสารเคมีและความร้อน
5) Triple Offset Butterfly Valve (TOV)
ถือเป็น Butterfly Valve ระดับพรีเมียม ตัววาล์วถูกออกแบบด้วยมุม 3 Offset ทำให้แผ่นดิสก์ไม่เสียดสีกับตัวซีท ช่วยยืดอายุการใช้งานและแม่นยำมาก
✔ จุดเด่น
- ทนความดันสูง
- ทนอุณหภูมิสูง
- รั่วซึมต่ำมาก (Zero Leakage)
- เหมาะกับงานไอน้ำหรือสารเคมีแรง
✔ การใช้งาน
- ระบบไอน้ำอุตสาหกรรม
- ระบบน้ำมัน
- ระบบแก๊ส
- โรงงานปิโตรเคมี
Triple Offset Valve คืออีกหนึ่งตัวที่วิศวกรให้ความสำคัญมากที่สุด เพราะมีโครงสร้างที่แข็งแรงที่สุดในกลุ่ม Butterfly Valve
โครงสร้างภายในของ Butterfly Valve
องค์ประกอบสำคัญมีดังนี้
- Body (ตัวเรือน) – ใช้เหล็กหล่อ เหล็กหล่อเหนียว หรือสเตนเลส
- Disc (แผ่นดิสก์) – ส่วนควบคุมการเปิด–ปิด
- Seat (ยางซีล) – ป้องกันการรั่วซึม
- Stem (แกนหมุน) – เชื่อมต่อกับมือหมุนหรือ Actuator
- Lever / Gear / Actuator – ส่วนควบคุม เช่น คันโยกหรือเกียร์บ็อกซ์
วิธีเลือก Butterfly Valve ให้เหมาะกับงานอุตสาหกรรม
1) ดูชนิดของของไหล
- น้ำสะอาด → EPDM
- น้ำมัน → NBR
- เคมี → PTFE
- ไอน้ำ → โลหะหรือซีทชนิดพิเศษ
2) แรงดันระบบ (Pressure Rating)
เลือก Class และ PN ให้ตรง เช่น PN16, PN10, ANSI150
3) อุณหภูมิการใช้งาน
- ยางทั่วไปทน 80–120°C
- PTFE ทน 200°C+
- Triple Offset ทนได้ถึง 400°C+
4) ขนาดท่อ (DN Size)
หาก DN200 ขึ้นไป แนะนำ Double Flange หรือ High Performance Valve
5) เลือกหน้าแปลนให้ถูกมาตรฐาน
- JIS
- ANSI
- DIN
การเลือกอุปกรณ์ควบคุม (Actuator) สำหรับ Butterfly Valve
✔ Manual Lever
ใช้กับท่อขนาดเล็ก DN50–DN150
✔ Manual Gear
ใช้กับท่อใหญ่หรือแรงดันสูง
✔ Pneumatic Actuator
ใช้ในงานที่ต้องการควบคุมอัตโนมัติ
✔ Electric Actuator
ใช้ในงานควบคุมระยะไกล หรือระบบที่ต้องการความแม่นยำสูง
ข้อดีของ Butterfly Valve
- น้ำหนักเบากว่า Gate Valve มาก
- ติดตั้งง่าย
- ราคาย่อมเยา
- เปิด–ปิดเร็ว
- ซ่อมบำรุงน้อย
- รองรับของไหลหลากหลายชนิด
- มีหลายวัสดุให้เลือกตามงาน
ข้อจำกัดของ Butterfly Valve
- อาจเกิดความดันตกคร่อม (Pressure Drop)
- ไม่เหมาะกับของไหลหนืดมาก
- รุ่นยางทั่วไปไม่ทนความร้อนสูง
- การควบคุม Flow แม่นยำสู้ Globe Valve ไม่ได้
สรุปภาพรวมการเลือกใช้งาน Butterfly Valve
หากต้องการ ความคุ้มค่า ใช้งานง่าย ติดตั้งเร็ว → เลือก Wafer Type
หากต้องการ ซ่อมบำรุงง่าย มี Dead-End → เลือก Lug Type
หากต้องใช้ ท่อใหญ่หรือแรงดันสูง → เลือก Double Flange
หากต้องการ ทนอุณหภูมิและแรงดันสูงมาก → เลือก Triple Offset
หากต้องการใช้ ระบบควบคุมอัตโนมัติ → ใช้ Actuator Butterfly Valve
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม / ขอใบเสนอราคา: [เบอร์ติดต่อ : 089-612-8998 / Line : @pinpointt / www.pinpointinstrument.co.th
ดูรายละเอียดสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ Pinpoint Instrument สินค้า valve วาล์วและเครื่องมือวัด
Facebook Fanpage : ขายวาล์ว และเครื่องมือวัด ขายเกจวัดแรงดันและโฟลมิเตอร์ Pinpoint Instrument